Restrukturyzacje i upadłości w branży budowlanej – I kwartał 2024–2025
W I kwartale 2025 roku obserwowany jest trend wzrostowy zarówno w liczbie postępowań restrukturyzacyjnych (wzrost o 19%), jak i ogłoszonych upadłości (wzrost o 20%) w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego. W branży budowlanej liczba restrukturyzacji wzrosła aż o 33%. Analizą objęto trzy działy PKD. W ramach sekcji F – Budownictwo, ponad połowa restrukturyzacji dotyczy firm z działu 43 – Roboty budowlane specjalistyczne (65%). Kolejne 28% przypada na dział 41 – Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków, a 7% na dział 42 – Roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej. W dziale 43 największy udział restrukturyzacji odnotowano w klasach 43.21 Wykonywanie instalacji elektrycznych i 43.22 Wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych.
Rozkład branżowy restrukturyzacji pozostał jednak względnie stabilny. Zauważalny jest natomiast wyraźny spadek udziału upadłości w sektorze budownictwa – z 16 w I kw. 2024 r. do 10 firm w tym roku, co stanowi 8% ogółu ogłoszonych upadłości. Należy przy tym pamiętać, że 76% postępowań restrukturyzacyjnych dotyczy osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą i tylko 24% spółek prawa handlowego. W przypadku ogłoszonych upadłości mówimy przede wszystkim o spółkach (9/10 w 2025 r.). Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą najczęściej zamykają działalność i składają wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Większość spółek w upadłości działała na rynku powyżej 5 lat.
Ogłoszenie upadłości jest możliwe, jeżeli Spółka posiada majątek wystarczający na pokrycie kosztów postępowania oraz choćby częściowe zaspokojenie wierzycieli. W sytuacji, gdy majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów lub jest obciążony hipoteką albo zastawem w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości. W I kwartale tego roku sądy oddaliły 203 wnioski o ogłoszenie upadłości przedsiębiorstw, z czego 12% dotyczyło spółek z branży budowlanej. Podsumowując, liczba oddalonych wniosków o ogłoszenie upadłości ze względu na brak majątku jest wyższa od liczby ogłoszonych upadłości w przypadku większości branż, w tym budowlanej.
W I kwartale 2024 roku sądy w Polsce wydały łącznie 574 postanowienia o zatwierdzeniu układu. Największy odsetek dotyczył przedsiębiorstw z branży handlowej (22%) oraz transportowej (16%). Po 13% postanowień przypadało na firmy działające w sektorze przemysłowym i budowlanym. W poprzednim numerze biuletynu Konsultant, wspólnie z Piotrem Kempińskim, analizowaliśmy skuteczność postępowań restrukturyzacyjnych wszczętych w latach 2023–2024 przez spółki z branży budowlanej. Analiza ta wykazała, że w 63% postępowań o zatwierdzenie układu (PZU) do sądu wpłynął wniosek o zatwierdzenie układu. Udział zatwierdzonych układów w ogólnej liczbie zakończonych postępowań restrukturyzacyjnych wyniósł w tej grupie 44%. Wpływ na tak niski wynik mógł mieć wysoki udział postępowań w toku.
Na potrzeby niniejszej publikacji zbadano skuteczność postępowań o zatwierdzenie układu wszystkich firm z branży budowlanej w przypadku których obwieszczenie o dniu układowym ukazało się w I kwartale 2024 roku (w tym osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą). Po dokonaniu obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego zadłużony podmiot ma 3 miesiące liczone od daty ustalonego dnia układowego (lub 4 miesiące od dnia dokonania obwieszczenia w KRZ) na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu. Udział firm, które złożyły do sądu wniosek o zatwierdzenie układu wyniósł 72%, co może wskazywać, że w przypadku większości postępowań udało się przyjąć układ z wierzycielami. Nie wszystkie jednak wnioski o zatwierdzenie układu zostały pozytywnie rozpatrzone przez sąd. W części przypadków sąd odmówił zatwierdzenia układu (10%) lub zwrócił bądź umorzył postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku (8%). Tylko 11% wniosków o zatwierdzenie układu nie zostało dotychczas rozpatrzonych.
Wskaźnik skuteczności postępowań o zatwierdzenie układu, rozumiany jako udział zatwierdzonych układów w ogólnej liczbie zakończonych postępowań restrukturyzacyjnych, wyniósł 56%. Czy ten wynik nie mógłby być wyższy – gdyby proces został odpowiednio zaplanowany i przeprowadzony przez powołany w tym celu zespół ekspertów?
Skuteczność postępowania restrukturyzacyjnego nie zależy bezpośrednio od branży, w której funkcjonuje przedsiębiorstwo. O powodzeniu procesu decyduje natomiast szereg czynników, wśród których kluczowe znaczenie mają kompetencje oraz zaangażowanie zespołu odpowiedzialnego za jego sprawne przeprowadzenie – zarówno doradców restrukturyzacyjnych, jak i innych zewnętrznych i wewnętrznych ekspertów wspierających działania naprawcze. Postępowanie restrukturyzacyjne powinno być traktowane jak projekt – z jasno określonym celem, ramami czasowymi, dedykowanym zespołem oraz wyraźnie zdefiniowanymi etapami realizacji.