Brakuje standardów i rzetelnych źródeł danych – Raport CAS o cenach w budownictwie w latach 2016–2024

Od ponad czterech lat sektor budownictwa i konsultingu inżynierskiego zmaga się z szeregiem zakłóceń wywołanych najpierw pandemią, a potem napaścią Rosji na Ukrainę. Piąty roczny Raport CAS, zawiera analizę kosztów realizacji projektów budowlanych w Polsce w latach 2016-2024 w sektorze kubaturowym, drogowym, kolejowym i energetycznym, a także kwartalne aktualizacje wskaźników kosztowych. Raport stanowi jedno z kluczowych źródeł danych o kosztach budownictwa w Polsce, a w tym roku wzbogacony został o wyniki ankiety dotyczącej kosztów i dostępności danych na rynku.

Raport zawiera kompleksowy przegląd zmian kosztów w polskiej gospodarce w analizowanym okresie, podkreślając kluczowe czynniki wpływające na jej rozwój. Na podstawie zgromadzonych danych, CAS przedstawia w raporcie analizę kluczowych obszarów makroekonomicznych stanowiących kontekst dla zrozumienia dynamiki zmian kosztów budowlanych.

W latach 2012-2023 Produkt Krajowy Brutto (PKB) Polski oraz wartość dodana sektora budowlanego stanowiły istotny wskaźnik oceny wzrostu gospodarczego i kondycji branży budowlanej. Produkcja budowlana sprzedana rocznie pozwalała ocenić, jak sektor odpowiadał na rosnący popyt oraz w jakim stopniu przyczyniał się do wzrostu wartości dodanej w gospodarce.

Eksperci CAS analizując dynamikę PKB i dynamikę produkcji budowlanej w latach 2015-2024 obrazują zmiany tempa wzrostu gospodarczego i produkcji budowlanej co staje się efektywnym narzędziem do dalszej oceny szerokich trendów makroekonomicznych, natomiast poprzez analizę dynamiki produkcji budowlanej wskazują, jak sektor budownictwa reagował na zmieniające się warunki ekonomiczne i inwestycyjne.

Przedstawione w raporcie zmiany kosztów budownictwa i jego opłacalność wynikają z analizy inflacji, stóp procentowych i stopy bezrobocia w Polsce w latach 2015-2024. Eksperci CAS prezentują, jak inflacja wpływała na ceny materiałów budowlanych, jak stopy procentowe determinowały koszty finansowania projektów a zebrane dane poziomu bezrobocia pozwalają ocenić dostępność siły roboczej oraz potencjalne presje płacowe w sektorze budowlanym.

W raporcie zaprezentowano szczegółowe wykresy ilustrujące zmiany kosztu w poszczególnych sektorach budownictwa, takich jak budownictwo drogowe, kolejowe, kubaturowe i energetyczne. Każdy z tych sektorów charakteryzuje się unikalną dynamiką i specyficznymi wyzwaniami, które wpływają na koszty realizacji projektów oraz tempo ich rozwoju.

Budownictwo drogowe, silnie zależne od inwestycji publicznych oraz regulacji infrastrukturalnych, charakteryzuje się wahaniami kosztów materiałów, takich jak asfalt i beton, oraz rosnącymi nakładami na utrzymanie i modernizację istniejącej infrastruktury.

W ostatnich latach budownictwo kolejowe, które zyskało na znaczeniu dzięki europejskim i krajowym programom modernizacji sieci, odnotowuje wzrost kosztów związany z zaawansowaną technologią budowy nowych linii, modernizacją istniejących torowisk oraz wprowadzeniem nowoczesnych systemów sygnalizacji. Wzrost kosztów w budownictwie kolejowym, choć zauważalny, nie osiąga takich dynamik jak w innych sektorach budowlanych, co wynika z faktu, że wiele obecnie realizowanych inwestycji w sektorze kolejowym opiera się na umowach i projektach, które zostały podpisane w latach poprzednich, zanim ceny materiałów budowlanych oraz wynagrodzenia w branży znacząco wzrosły.

Budownictwo kubaturowe, obejmujące budynki mieszkalne, biurowce i obiekty użyteczności publicznej, charakteryzuje się dużą zmiennością cen związaną z wahaniami cen materiałów budowlanych i kosztów robocizny, co wykresy w raporcie ilustrują, pokazując wpływ tych zmian na dynamikę inwestycji w sektorze, zwłaszcza w kontekście rosnących kosztów pracy i niedoboru specjalistów.

W związku z transformacją energetyczną i potrzebą inwestycji w nowe źródła energii budownictwo energetyczne, takie jak farmy wiatrowe i słoneczne oraz modernizacja sieci elektroenergetycznych, zyskało na znaczeniu. Wzrost kosztów w tym sektorze wynika zarówno z wysokich cen materiałów i zaawansowanych technologii, jak i z rosnących wymagań regulacyjnych oraz długotrwałych procedur inwestycyjnych.

Sektor budowlany był w relatywnie dobrym stanie przed pojawieniem się kryzysowych sytuacji. Od IV kwartału 2020 roku ceny w budownictwie zaczęły rosnąć w szybkim tempie, co było spowodowane różnymi czynnikami, w tym wymaganiami stawianymi przez pandemię i jej konsekwencjami. Wybuch wojny w Ukrainie dodatkowo zaostrzył tę tendencję, co wskazuje na silne powiązania między bieżącymi wydarzeniami globalnymi a rynkiem budowlanym.

Lata 2020-2023 ilustrują, jak złożone zjawiska globalne, w tym pandemia COVID-19 oraz wojna w Ukrainie, wpływają na sytuację lokalnych rynków, w tym na budownictwo, zmuszając sektor do adaptacji i przemyślenia swoich modelów działania. Chociaż ceny materiałów budowlanych wykazały relatywną stabilność, koszty robocizny rosły w szybkim tempie. Wskazuje to na ciągłe napięcia na rynku pracy i potrzeby zwiększenia wynagrodzeń w odpowiedzi na wrastające koszty życia.

Pod koniec 2022 roku zauważona została niewielka korekta cen, co mogło sugerować pewną stabilizację. Na początku 2023 roku tempo wzrostu cen w budownictwie zaczęło stabilizować się, co oznacza, że wzrosty pozostawały w granicach inflacji, a rynek budowlany przystosowywał się do nowej rzeczywistości.

Najważniejszym wnioskiem jest to, że w okresie od I kwartału 2020 roku do III kwartału 2024 roku rzeczywisty średni wzrost kosztów realizacji projektów budowlanych wyniósł łącznie 46,69%. To znaczący wskaźnik, który podkreśla brutalną rzeczywistość, z jaką borykają się inwestorzy i deweloperzy, a także wyzwania związane z planowaniem budżetów w tym sektorze.